Dünya genelinde milyonlarca haneyi doğrudan etkileyen gıda fiyatlarında yukarı yönlü baskı yeniden güçleniyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) Başekonomisti Maximo Torero, enerji ve taşımacılık maliyetlerindeki artışın tarımsal üretimde yaşanan sorunlarla birleştiğine dikkat çekti.
Değerlendirmelere göre fiyat baskısının 2026’nın son çeyreğinde belirginleşmesi, 2027’nin ilk aylarından itibaren ise daha yüksek seviyelere ulaşarak yıl boyunca etkisini sürdürmesi bekleniyor.
SAVAŞLAR VE KURAKLIK GIDA ARZINI ZORLUYOR
Küresel gıda arzı üzerinde birden fazla risk aynı anda etkili oluyor.
Savaşların ticaret güzergâhlarında yarattığı aksamalar, Hürmüz Boğazı çevresindeki tedarik riskleri ve El Niño kaynaklı kuraklık, tarımsal ürünlerin üretimi ve taşınması üzerindeki baskıyı artırıyor.
Enerji ve lojistik maliyetlerindeki yükseliş de üreticiden tüketiciye kadar uzanan zincirde fiyatları yukarı çeken unsurlar arasında yer alıyor.
PİRİNÇ, EKMEK VE ŞEKERDE FİYAT ARTIŞI
Gıda fiyatlarındaki yükseliş özellikle Asya, Batı Asya ve Kuzey Afrika’da düşük gelirli haneler üzerindeki baskıyı artırıyor.
Endonezya’da perakende pirinç fiyatı kilogram başına 15 bin 769 rupiye çıkarak tarihi zirveye ulaştı.
Mısır’da devlet sübvansiyonu dışında satılan büyük ekmeğin fiyatı ise birkaç ay içinde 4 Mısır poundundan 5 pounda yükseldi. Böylece fiyat artışı yüzde 25’i buldu.
Hindistan’da zayıf muson yağışlarının etkisiyle şeker, soğan ve bakliyat fiyatları bir ay içinde yüzde 10’un üzerinde arttı.
Ülke yönetimi, gıda arzını korumak amacıyla etanol üretiminde kullanılan şeker şurubuna yönelik alımları durdurdu.
FAO GIDA FİYAT ENDEKSİ 136 PUANA ÇIKTI
FAO verilerine göre Küresel Gıda Fiyat Endeksi eylülde 136 puana yükseldi.
Endeks bir önceki aya göre yüzde 1,5, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 5,8 arttı.
Böylece küresel gıda fiyatları Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Enerji, lojistik ve tarımsal üretim kaynaklı baskıların sürmesi halinde gıda fiyatlarındaki yükselişin 2027’de de hane bütçeleri üzerindeki etkisini koruması bekleniyor.
