İsrail, 27 Ekim’de yapılması planlanan erken genel seçimlere giderken ülkenin geleceğine ilişkin dikkat çekici bir istihbarat iddiasıyla gündeme geldi. İsrail basınında yer alan haberlere göre, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı‘nın (CIA) hazırladığı öne sürülen gizli bir değerlendirmede, İsrail’in giderek büyüyen siyasi, ekonomik ve toplumsal çatışmalar nedeniyle iç savaş veya devlet yapısının çökmesi riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapıldı.
İddiayı gündeme getiren Drop Site News‘in haberine göre değerlendirme, CIA’nın farklı senaryoları test eden Red Cell birimi tarafından ağustos ayında hazırlandı. “Fracture From Within” başlığını taşıdığı belirtilen çalışmanın, açık kaynaklardan elde edilen bilgilerle ABD istihbaratının verilerini bir araya getirdiği aktarıldı. Haberde raporun içeriğine ilişkin bilgilerin iki ABD’li kaynağa dayandığı belirtildi. CIA ise konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.
SAVAŞLAR İSRAİL’İN İÇ DENGESİNİ SARSTI
Raporda öne çıktığı belirtilen değerlendirmeye göre, Gazze‘de başlayan ve Lübnan ile İran‘a yayılan uzun süreli savaşlar İsrail’in yalnızca güvenlik ve askeri kapasitesini değil, toplumun kendi içindeki dengeleri de ciddi biçimde sarstı.
Süregelen çatışmaların ekonomik yükü artırdığı, askeri harcamaların yükseldiği ve uzun süre cephede kalan askerlerin önemli bir bölümünün ağır psikolojik sorunlarla ülkeye döndüğü ifade edildi.
ASKERLİK KONUSU EN BÜYÜK TARTIŞMALARDAN BİRİ
İstihbarat değerlendirmesinde, savaşın yarattığı baskının mevcut siyasi ayrışmaların üzerine binmesi halinde toplumdaki fay hatlarının daha da derinleşebileceği öne sürüldü. Özellikle savaşların ardından ortaya çıkan asker ihtiyacı ile toplumun farklı kesimlerinin askerlik yükünü paylaşması konusundaki tartışmaların önemli bir kırılma noktası haline geldiği belirtildi.
HAREDİ KRİZİ TOPLUMU İKİYE BÖLÜYOR
İsrail’deki zorunlu askerlik tartışması da raporda öne çıkan başlıklardan biri olarak gösterildi.
Ultra-Ortodoks Yahudilerin, yani Haredilerin önemli bölümünün askerlik hizmetinden muaf tutulması uzun süredir ülkede tartışma konusu. Ordunun savaş döneminde artan personel ihtiyacı nedeniyle bu muafiyetlere yönelik tepkinin daha da büyüdüğü belirtildi.
Bu durum, özellikle seküler kesim ile Haredi toplumu arasındaki gerilimi artırırken, savaş yükünün toplum tarafından eşit paylaşılmadığı yönündeki eleştirileri de güçlendirdi.
BATI ŞERİA’DAKİ ŞİDDET DE ALARM SEVİYESİNDE
CIA’ya ait olduğu öne sürülen değerlendirmede, işgal altındaki Batı Şeria’da Filistinlilere yönelik İsrailli yerleşimci şiddetinin de ülkedeki genel istikrarsızlığı besleyen unsurlardan biri olduğu ileri sürüldü.
Bölgede artan gerilimin hem İsrail’in uluslararası alandaki konumunu zayıflattığı hem de ülke içerisindeki siyasi tartışmaları daha sert hale getirdiği belirtildi.
NETANYAHU İÇİN AYRI BİR KRİZ BAŞLIĞI
Raporda Başbakan Binyamin Netanyahu‘nun siyasi geleceğinin de İsrail’deki krizlerin merkezinde yer aldığı öne sürüldü.
Netanyahu’nun iktidarda kalma mücadelesinin yalnızca hükümet ile muhalefet arasındaki siyasi rekabeti değil, ülkenin kurumları arasındaki gerilimi de artırdığı değerlendirmesine yer verildi.
Netanyahu, Aralık 2022’den bu yana İsrail tarihinin en sağcı hükümeti olarak tanımlanan koalisyonun başında bulunuyor. Hakkında ülke içinde yolsuzluk davaları sürerken, Uluslararası Ceza Mahkemesi de Gazze’deki savaş kapsamında 2024’te Netanyahu hakkında tutuklama emri çıkardı.
ABD DESTEĞİ DE RİSK FAKTÖRÜ
İddia edilen CIA değerlendirmesinde İsrail’in dış dünyayla ilişkilerindeki değişim de iç istikrar açısından önemli bir risk olarak ele alındı.
ABD’deki İsrail desteğinin zayıflaması ve ülkenin uluslararası alanda giderek daha fazla yalnızlaşması, İsrail içerisindeki mevcut krizleri daha da ağırlaştırabilecek faktörler arasında sıralandı.
Drop Site News’in aktardığı değerlendirmede, ülkenin uluslararası alanda “yarı parya devlet” konumuna sürüklenmesinin iç siyasi dengeleri de olumsuz etkileyebileceği öne sürüldü.
NETANYAHU CEPHESİNDE DİKKAT ÇEKEN TABLO
İstihbarat iddiasının gündeme geldiği sırada İsrail’de seçim yarışı da kritik bir aşamaya girdi.
27 Ekim’de yapılması planlanan erken genel seçimlere üç hafta kala yayımlanan son Kanal 12 anketi, Netanyahu liderliğindeki koalisyonun muhalefetin gerisinde olduğunu gösterdi.
Ankete göre muhalefet bloğu 54 sandalye, Netanyahu’nun koalisyonunu oluşturan partiler ise 49 sandalye kazanıyor. Ancak İsrail Meclisi Knesset’te hükümet kurmak için gereken sayı 61 olduğu için mevcut tablo tek başına herhangi bir bloğa iktidar çoğunluğu sağlamıyor.
Ankette Gadi Eisenkot liderliğindeki Yashar 23 sandalyeyle en güçlü parti olarak öne çıkarken, Netanyahu’nun Likud’u 21 sandalyede kaldı. Naftali Bennett’in Together partisi 13, Demokratlar 9, Yisrael Beiteinu ise 9 sandalye öngörüsüne ulaştı.
Netanyahu cephesinde ise Likud’un yanı sıra Şas ve Otzma Yehudit’in 7’şer, Dini Siyonizm-Zehut ittifakının 6 sandalye kazanacağı tahmin edildi.
Böylece İsrail seçmeni sandığa giderken ortaya çıkan tablo, yalnızca bir iktidar değişikliği ihtimaline değil, seçim sonrasında yeni bir koalisyon krizine de işaret ediyor.
“BİR KIVILCIM” UYARISI
Drop Site News’e konuşan ve istihbarat camiasından olduğu belirtilen kaynaklardan biri, rapordaki değerlendirmelerin sıradan bir senaryo çalışması olarak görülmemesi gerektiğini savundu. Kaynak, İsrail’deki mevcut siyasi ve toplumsal fay hatlarının seçim süreciyle birlikte daha da keskinleşebileceği uyarısında bulundu.
Böylece İsrail, bir yandan Gazze, Lübnan ve İran savaşlarının ağır ekonomik ve toplumsal sonuçlarıyla mücadele ederken diğer yandan zorunlu askerlik tartışması, Netanyahu’nun siyasi geleceği, Batı Şeria’daki şiddet ve seçim belirsizliğiyle karşı karşıya bulunuyor.
